چرا و چگونه اینترنت موجب تغییرات بزرگ فرهنگی و اجتماعی شد؟

ابتدا باید بگوییم اینترنت یکی از بانفوذ ترین تکنولوژی های جدید ارتباطی است که همه ابعاد زندگی بشر را تحت تاثیر عظمت نفوذ قرار داده است و به نوعی همه ابعاد حیات فردی و جمعی ما متاثر از این تکنولوژی ارتباطی است.بشر صاحب فرهنگ است درست همانطور که صاحب روح است،همهی فرهنگها به طور پیوسته در حال تغییراند و این تغییرات امروزه هم سریع و هم عمیق تر از گذشته شده اند .اینترنت و به تعبیر دیگر شبکه های ارتباطات جهانی نقش عمدهای در تشدید تغییرات فرهنگ و اجتماع دارند.اگر بخواهیم که بررسی کنیم که چگونه اینترنت موجب تغییر فرهنگی میشود؛باید بگوییم که ابتدا اینترنت فرهگ خودش را عرضه کند و دوم گذرگاهی برای سایر فرهنگها تدارک میبیند.کاربران اینترنت به پیشروان و جریانات پیشتاز فرهنگی دسترسی دارند:این افراد و جریانات بخشی از فرهنگ اینترنت و یا بخشی از فرهنگ های دیگر هستند.از طرفی دیکر اینترنت به خودی خود سبب دگرگونی وضعیت سیاسی و اقتصادی که به اجتماع مربوط است میشود،اینترنت محلی است برای عرضه الگوهای رفتاری متفاوت با فرهنگهای رسمی و لذا در سطح فعالیت هایی موثر چون جنگ ،صنعت و تروریسم و...قرار میگیرد.اینترنت همان طور که در ابتدای مطلب عرض کردم علاوه بر آن که محیطی برای تبادل فرهنگی مهیا و گذرگاهی برای دسترسی کاربران به فرهنگهای دیگر تدارک میبیند،خود نوفی فرهنگ یا خرده فرهنگ است که همه فرهنگها را در بر میگیرد.باید گفت که اینترنت با ارائه،وسایل و روشهایی که جایگزین محرومیتهای موجود در یک جامعه میشود،به شکل گیری هویت فردی هم کمک میکند و نقش واحدی را در جامعه به عهده میگیرد.

یکی از ابعاد کاربری اینترنت این است که عضویت افراد در آن پنهان میماند،بعد دیگر استفاده از اینترنت ناشناخته ماندن سرنخ ها و منابع قدرت است. به علاوه اینترنت امکان دسترسی اعضای یک خرده فرهنگ را به یکدیگر فراهم آورده است پس میتوان گفت؛اینترنت همبستگی درون گروهی را کاهش میدهد،گفتوگو با اعضای بیگانه را آسان میکند و در نتیجه ارتباطات برون گروهی یا بین کروهی را تسهیل میکتد.در ارتباطات اینترنتی برعکس ارتباطات فیزیکی که روابط متقابل باعث افزایش انگیزه و هوشیاری میشود منجر به هوشیاری روانشناختی نمیگردد.اینترنت دارای قابلیتی است که به واسطه آن افراد میتوانند خودهای جدیدی را در دنیاهای جدید بسازند بدین ترتیب به مکاتی برای نمایش شخصیت فرد تبدیل میشود.

اینترنت ما را از قید و بندهای جغرافیایی رها کرده و به اجتماعاتی که به هیچ مکان مشخصی وابسته نیست ملحق کرده است پس مشخصه اصلی ارتباطات اینترنتی فقدان رابطه رو در رو و نبود حضور فیزیکی است که فریبکاری و جعل هویت واقعی را ممکن میکند از طرفی دیگر ارتباطات اینترنتی مانع گرایش به کلیشه پردازی و هویت سازی میشود،اگر با کنترل جنبههایی از شخصیت خود در ارتباطات آنلاین بتوانیم از پیشداوری بر اساس کلیشههای موجود و بیدلیل خودداری کنیم،آنگاه امکان دارد ارتباطات اینترنتی حداقل در بعضی از موارد نسبت به اغلب ارتباط های روزمره همراه با حضور فیزیکی و کمتر مجازی(تحریف شده)و بیشتر واقعی باشد.    

                                           منابع

1.  احمد یحیایی ایله ای،اینترنت و توسعه ۱۳۸۴                                       
2. مهدی صمدی،اینترنت،انشارات باشگاه اندیشه
3. جان سولر،چالش شبکه های اینترنت در راستای توسعه
4. نگاهی به مطالب مرکز تحقیقات و مطالعات رسانه ای روزنامه همشهری